Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://studiapoetica.up.krakow.pl/ <p style="text-align: justify;">„Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica” to rocznik naukowy wydawany od 2013 roku przez Katedrę Teorii i Antropologii Literatury Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.</p> <p><strong>ISSN: 2353-4583</strong></p> <p><strong>e-ISSN: 2449-7401</strong></p> <p> </p> <p><strong>Profil czasopisma:</strong></p> <p style="text-align: justify;">Czasopismo publikuje numery tematyczne, skoncentrowane każdorazowo na wybranym problemie współczesnego literaturoznawstwa.</p> <p style="text-align: justify;">Tradycyjne ujęcia sąsiadują w nim z badaniami o profilu kulturowym (kulturowa teoria literatury, lingwistyka kulturowa), społecznym (antropologia, medioznawstwo, socjologia) oraz interdyscyplinarnym (biohumanistyka, humanistyka cyfrowa).</p> <p style="text-align: justify;">W czasopiśmie drukowane są artykuły odnoszące zjawiska i artefakty literackie i paraliterackie do szerokich kontekstów kulturowych, społecznych, ekonomicznych, historycznych, psychologicznych i artystycznych.</p> <p style="text-align: justify;">Czasopismo przyjmuje artykuły w języku polskim i językach kongresowych, publikuje teksty autorów reprezentujących polskie i zagraniczne ośrodki naukowe oraz współpracuje z recenzentami zagranicznymi.</p> <p><strong>Dziedzina:</strong> nauki humanistyczne</p> <p><strong>Dyscyplina:</strong> literaturoznawstwo; nauki o kulturze i religii</p> <p><strong>Język publikacji:</strong> język polski oraz języki kongresowe</p> <p><strong>Czasopismo jest ujęte w Wykazie czasopism naukowych Ministerstwa Edukacji i Nauki. Punktacja: </strong> 40 punktów</p> <p><strong>Czasopismo objęte programem ministerialnym </strong> „<a href="https://www.gov.pl/web/nauka/informacja-w-sprawie-wynikow-konkursu-ogloszonego-w-ramach-programu-wsparcie-dla-czasopism-naukowych">Wsparcie dla czasopism naukowych” (2019 - 2020)</a>.</p> <p><strong>Czasopismo jest zarejestrowane w Rejestrze Dzienników i Czasopism.</strong></p> <p><strong>Obecność w bazach czasopism naukowych:</strong> <a href="https://dbh.nsd.uib.no/publiseringskanaler/erihplus/periodical/info?id=500510" target="_blank" rel="noopener">ERIH PLUS</a>, <a href="https://doaj.org/toc/2449-7401?source=%7B%22query%22%3A%7B%22filtered%22%3A%7B%22filter%22%3A%7B%22bool%22%3A%7B%22must%22%3A%5B%7B%22terms%22%3A%7B%22index.issn.exact%22%3A%5B%222353-4583%22%2C%222449-7401%22%5D%7D%7D%5D%7D%7D%2C%22query%22%3A%7B%22match_all%22%3A%7B%7D%7D%7D%7D%2C%22size%22%3A100%2C%22sort%22%3A%5B%7B%22index.date%22%3A%7B%22order%22%3A%22desc%22%7D%7D%5D%2C%22_source%22%3A%7B%7D%7D" target="_blank" rel="noopener">DOAJ</a>,<a href="http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.cejsh-1278cef6-3245-4f23-9490-d462bcc6bec7">CEJSH</a>, <a href="https://www.ceeol.com/search/journal-detail?id=2149">CEEOL</a>, <a title="http://yadda.icm.edu.pl/yadda/search/page.action?token=fba138a1-0e2c-4ee5-a2af-3875eac1797f" href="http://yadda.icm.edu.pl/yadda/search/page.action?token=fba138a1-0e2c-4ee5-a2af-3875eac1797f" target="_blank" rel="noopener">Biblioteka Nauki</a>, <a href="https://scholar.google.pl/scholar?hl=pl&amp;as_sdt=0%2C5&amp;q=Annales+Universitatis+Paedagogicae+Cracoviensis.+Studia+Poetica&amp;btnG=">Google Scholar</a>, <a href="http://bazhum.pl/bib/journal/526/">BazHum</a>.</p> pl-PL <p style="text-align: justify;">Wydawca „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica” jest upoważniony do korzystania oraz do rozpowszechniana wszystkich opublikowanych w czasopiśmie materiałów na podstawie umowy licencji niewyłącznej nieograniczonej w czasie - zawartej uprzednio na czas nieoznaczony każdorazowo z autorem/ką konkretnego utworu na określonych w tamtejszej umowie polach eksploatacji. &nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">POLITYKA OTWARTEGO DOSTĘPU<br>„Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica” to czasopismo o otwartym dostępie, a cała jego zawartość jest dostępna bezpłatnie dla użytkowników i instytucji na zasadach licencji niewyłącznej CreativeCommons (CC BY-NC-ND 4.0). Użytkownicy/ki mogą czytać, pobierać, wykonywać kopie, rozpowszechniać, drukować, wyszukiwać lub linkować do pełnych tekstów artykułów w tym czasopiśmie bez uprzedniej zgody wydawcy lub autora/ki pod warunkiem podania źródła dostępu i autorstwa danej publikacji. Jest to zgodne z definicją otwartego dostępu BOAI (http://www.soros.org/openaccess).</p> studiapoetica@up.krakow.pl (Jakub Knap) pawel.regiec@up.krakow.pl (Paweł Regiec) Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 OJS 3.3.0.7 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 „Czułe morderstwa”. Marta Podgórnik w przestrzeni kultury https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9706 <p>Artykuł zawiera interpretacje utworów poetyckich Marty Podgórnik z ostatnich lat, przede wszystkim zebranych w tomie <em>Mordercze ballady</em> (opublikowanym w roku 2018). Analizy twórczości śląskiej poetki prowadzą ku rozpoznaniu jej rozmaitych aspektów, tematów, wizji oraz zawartych w niej nawiązań intertekstualnych. Podgórnik kreuje portrety kobiet indywidualistek, funkcjonujących poza głównymi dyskursami: patriarchalnym i feministycznym, natomiast zanurzonych w przestrzeni komunikacji zdominowanej przez kulturę masową. Najważniejszy w jej artystycznych wyborach okazuje się przepełniony buntem poetycki język, służący przekazywaniu wszelkich, najbardziej nawet bolesnych doświadczeń. Ta szczególna liryczna dykcja umożliwia poetce wykorzystywanie strategii, którą można nazwać „produkcją obecności”, pełną międzytekstowych odniesień, czerpanych głównie z tekstów, tematów i motywów kultury (także masowej).</p> Agnieszka Czyżak Prawa autorskie (c) 2022 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9706 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Adaptacja auratyczna. Artystyczne próby i teoretyczny zamach https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9709 <p>Tekst jest próbą zarysowania zjawiska adaptacji ducha minionego czasu, tekstowych realizacji nawiązujących do dawnych konwencji artystycznych i pozostających z nimi w silnej zależności intertekstualnej. Przykładami tych adaptacji auratycznych są tu <em>Fortepian</em> Jane Campion, <em>Liga Niezwykłych Dżentlemenów</em> Alana Moore’a i Kevina O’Neile’a oraz <em>The Lighthouse</em> Roberta Eggersa, a charakter ich związków z tematami i problemami dziewiętnastowiecznej formacji kulturowej jest punktem wyjścia do refleksji o adaptowaniu i przerabianiu XIX wieku.</p> Marcin Jauksz Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9709 Tue, 10 Jan 2023 00:00:00 +0000 Bułhakowowskie inspiracje „Ucieczki z kina Wolność” Wojciecha Marczewskiego https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9711 <p>Artykuł porusza kwestię relacji pomiędzy filmem a literaturą na przykładach najsłynniejszej książki Michaiła Bułhakowa i inspirowanego nią, lecz będącego samodzielną wypowiedzią artystyczną obrazu Wojciecha Marczewskiego. Z jednej strony szkic stanowi zestawienie interpretacji i spostrzeżeń innych autorów, z drugiej – podejmuje próbę wskazania nowych odniesień komparatystyczno-intertekstualnych. Temu właśnie podporządkowano układ artykułu. W początkowych partiach omówiona została struktura postaci Cenzora, który skupia w sobie kilku powieściowych bohaterów: przede wszystkim Poncjusza Piłata, Berlioza, mistrza czy Judę z Kiriatu. Następnie ukazano sposób manifestowania się w filmie najważniejszych w <em>Mistrzu i Małgorzaci</em>e, a niewystępujących na ekranie Jeszui oraz Wolanda, a także innych,pobocznych Bułhakowowskich charakterów. W kolejnej części tekstu analizie poddano motywy, cytaty, schematy stanowiące tworzywo dzieła Wojciecha Marczewskiego oraz reżyserską strategię prowadzącą do ich twórczego przekształcenia. Nadało to jego artystycznej wypowiedzi głębi, czyniąc ją wielopłaszczyznowym traktatem moralno-filozoficznym.</p> Karolina Korcz Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9711 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Językiem miłości, językiem ciała. Djuna Barnes i „Wiek 21” Ewy Kuryluk https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9712 <p>Artykuł bada wpływ awangardowej prozy Djuny Barnes na twórczość współczesnej polskiej artystki Ewy Kuryluk, kierując szczególną uwagę na grę intertekstualną między powieściami <em>Ostępy nocy </em>(Barnes) a <em>Wiek 21 </em>(Kuryluk). Pisarstwo Barnes, będące, mówiąc za Julie Taylor, reprezentacją „afektywnego modernizmu”, stylu emocji, za którym stoi doświadczane i doświadczające ciało, staje się dla Kuryluk jednym z głównych źródeł przeżywania traumy oraz miłości. Współczesna polska pisarka niejako stąpa po śladach Barnes: zarówno na poziomie języka i sposobu obrazowania, jak i tematyki oraz symboliki dotyczących zagadnień kobiecości, macierzyństwa, seksualności. Artystka przechwytuje plastyczną i fotograficzną wyobraźnię Barnes, pozostającą w korelacji z innymi twórcami pierwszej połowy XX wieku (np. Hansem Bellmerem), do budowania obrazu miłości z końca ubiegłego stulecia.</p> Izabela Sobczak Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9712 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 O tym, jak Czesław Miłosz czytał „Poemat o mowie polskiej” https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9713 <p>W artykule zaprezentowana została recepcja socrealistycznego tomu poezji Mieczysława Jastruna, zatytułowanego <em>Poemat o mowie polskiej </em>– z punktu widzenia przebywającego na emigracji Czesława Miłosza. Jego szkic recenzyjny stanowi nie tylko komentarz do tej właśnie książki, ale i na jej podstawie ukazuje zasadnicze cechy tworzonej w latach 1949–1953 liryki „pozytywnej”. Autor artykułu wskazuje na trzy zasady, które organizują wypowiedź Miłosza. Są to kolejno: zasada pozornej identyfikacji, zasada pożądanego obiektywizmu i zasada ambiwalencji ocen. Refleksja nad tekstem Miłosza dla porządku wykładu poprzedzona jest ogólną charakterystyką <em>Poematu</em>… oraz komentarzem do jej odbioru krytycznego w latach pięćdziesiątych XX wieku.</p> Robert Mielhorski Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9713 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 „Homo Ludens z Książką”, czyli wokół „Lektur nadobowiązkowych” Wisławy Szymborskiej https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9725 <p>Artykuł stanowi analizę praktyk czytelniczych stosowanych przez Wisławę Szymborską w ramach tak zwanych lektur nadobowiązkowych. Zgromadzony w obszernym tomie zbiór książkowych quasi-recenzji reprezentuje twórczość ludyczną, której źródłem jest właściwy poetce – miłośniczce kuriozów i nonsensowego humoru – zmysł dziwności. Celem lektury, obejmującej różnorodne pod względem tematycznym i gatunkowym teksty (podręcznik bukieciarstwa czy popularny poradnik Jak mieszkać wygodniej sąsiaduje tu z <em>Próbami</em> de Montaigne’a czy z <em>Aforyzmami</em> Nietzschego), jest zatem poszukiwanie w nich niezwykłych szczegółów, komicznych paradoksów czy zaskakujących faktów i zdarzeń. Czytaniu Szymborskiej, podporządkowanemu poetyce wyrafinowanej zabawy, wydaje się patronować zarówno idea dawnych gabinetów osobliwości, której odpowiednikiem w przypadku <br />rzeczywistości książkowej staje się swoista, odzwierciedlająca kierunek lektury Bibliotheca Curiosa, jak i Tuwimowska zasada cicer cum caule, określająca podstawę stworzonej przez poetę kolekcji „niepotrzebnych wiadomości”.</p> Maria Tarnogórska Prawa autorskie (c) 2022 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9725 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 „El mole rachmim” / „El Male Rachamim”: Gomulicki, Tuwim, Linke https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9726 <p>Autorka porównuje nawiązania do żydowskiej modlitwy <em>El Male Rachamim</em> (hebr. ‘Boże Pełen Miłosierdzia’): wiersz <em>El mole rachmim</em> Wiktora Gomulickiego, <em>Ghetto</em> Juliana Tuwima z <em>Notatnika poetyckiego</em> i powojenny rysunek Bronisława Linkego <em>El mole rachmim</em>. Zachodzą między nimi relacje intertekstualne, intersemiotyczne i interpersonalne (Tuwim umieścił utwór Gomulickiego w K<em>siędze wierszy polskich XIX wieku</em>; Linke ilustrował <em>Bal w Operze</em>; zapiska <em>Ghetto</em> zapowiada tekst <em>My, Żydzi polscy</em>). Co dzieje się z motywem wędrującym przez kody kulturowe i znakowe? Czy cezura Zagłady istotnie go odmienia?</p> Katarzyna Kuczyńska-Koschany Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9726 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Tropy Chory. Przestrzeń w utworach Tomasza Pułki https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9748 <p>Artykuł jest próbą interpretacji wiersza <em>Masmix </em>Tomasza Pułki pod kątem relacji, jakie utwór nawiązuje z innymi lirykami poety (zwłaszcza tymi publikowanymi w przestrzeni cybernetycznej) oraz z dziełami Stanisława Barańczaka czy Philipa Larkina. Pod wpływem lektury kontekstowej ujawnione zostaje, że najistotniejszym tematem omawianego tekstu jest przestrzeń; ostatecznie szkic proponuje analizę wiersza w odniesieniu do Platońskiej i Derridiańskiej kategorii Chory.</p> Agnieszka Waligóra Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9748 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Kwantytatywna poetyka rosyjskiego formalizmu – Boris Jarcho jako niedoceniony prekursor „czytania na dystans” https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9719 <p>Niniejszy esej traktuje o rosyjskiej teorii formalistycznej z perspektywy humanistyki cyfrowej. Skupia się na podejściu do poetyki kwantytatywnej kilku członków Moskiewskiego Koła Lingwistycznego: Borisa Tomaszewskiego, Romana Jakobsona, a zwłaszcza Borisa Jarcho. Szczególny nacisk położony jest na opracowanej przez Jarcho metodzie, którą później Franco Moretti nazwał „czytaniem na dystans” – porównywaniu dużej liczby tekstów pod względem ograniczonej liczby cech formalnych.</p> Igor Pilszczikow Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9719 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Koncepcje dialogowości Michaiła Bachtina a prawo karne https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9721 <p>Artykuł stanowi spojrzenie na interpretację Kodeksu karnego z perspektywy koncepcji dialogowości Michaiła Bachtina. Poprzedzone ono zastało omówieniem podobieństw i różnic występujących między tekstem literackim a tekstem prawnym, na które wskazują przedstawiciele kierunku prawo i literatura. Punktem odniesienia dla czynionych rozważań był czasownik „powoduje”, analizowany z uwzględnieniem zmieniającego się kontekstu, jak również jego rozumienia przez adresatów zakazu, którego jest on częścią.</p> Agnieszka Barczak-Oplustil Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9721 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Retoryczność teorii wobec praktyk literatury w dobie audiowizualności starych i nowych mediów https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9722 <p>Wraz z rozwojem badań interdyscyplinarnych w obrębie literaturoznawstwa pojawiło się wiele pojęć przenoszonych z innych dyscyplin naukowych do kręgu literaturoznawczego. Jednym z takich obszarów niewątpliwie jest audiowizualność związana z rozwojem mediów i nowych technologii. Artykuł podejmuje refleksję nad mechanizmem dostosowywania słownika pojęć teorii literatury do pola audiowizualnego, które wyznacza współcześnie komunikację literacką. Używane i popularne metafory medialne mają bardzo często literaturoznawczą proweniencję albo wykorzystywane są w sposób czysto filologiczny na poziomie tropu czy metafory. Przenoszone do języka teorii literatury tracą swoje źródłowe właściwości, prowadząc do rozmycia granic dyskursu dyscyplinowego. Stają się one próbą negocjowania znaczeń w obrębie dobrze znanych, czasem odświeżonych, odrodzonych, zrekonstruowanych, pojęć teoretycznych wywiedzionych z dobrego, starego strukturalizmu.</p> Adam Regiewicz Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9722 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Ruch i znaczenie (w) przerzutni https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9723 <p>Praca przedstawia konceptualizację zmian funkcjonalnych, jakie kształtowały się w rozwoju zjawiska formy wierszowej oraz nieodłącznie z nią związanej wierszowej przerzutni. Poprzez podział na przerzutnie kinetyczne i semantyczne pokazuje przechodzenie od form bardziej archaicznych, związanych z wierszową synafią w postaci niezgodności porządku składniowego i wierszowego, do form późniejszych, posiadających samodzielne właściwości znakowe i motywację artystyczną wynikającą z semantyzacji ruchu.</p> Arkadiusz Sylwester Mastalski Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9723 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 „Jak opisać miasto, które nie jest z kamienia, ale z ciała?” Doświadczenie ruchu i dotyku w lekturze dwudziesto- i dwudziestopierwszowiecznych powieści miejskich jako szczególna forma flânerie https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9724 <p>Nawiązując do przedstawionej w 2011 roku przez Hansa Ulricha Gumbrechta koncepcji „czytania nastrojów”, autorka artykułu stawia tezę, iż możliwy jest odbiór literatury w sposób uwzględniający doznania taktylne i kinetyczne. Kategoria nastroju wraz z instrumentarium z obszaru geopoetyki w nieoczekiwany sposób zyskały na przydatności w 2020 roku, w obliczu wywołanych pandemią COVID-19 zmian w życiu mieszkańców miast. Lektura „ze względu na nastrój” dwóch narracji o mieście – <em>Pani Dalloway</em> Virginii Woolf oraz <em>Londyn NW</em> Zadie Smith – pozwala wnioskować o słuszności postawionej tezy.</p> Małgorzata Kafel Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9724 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Figuracyjność dotyku i ruchu w dyskursie sztuki https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9749 <p>Artykuł analizuje angażowanie tekstowych form reprezentacji dotyku i ruchu w działania figuracyjne dyskursu sztuki. Na wybranych przykładach utworów sztuki cyfrowej (literatury, rzeźby, instalacji, filmu), architektury ukazuje zjawisko wyprowadzania poetyki na poziom ponaddziedzinowy – tworzenie figur transdyskursywnych i transmedialnych, a także makrotekstów, czyli tekstów nadbudowanych nad zastanymi dyskursami. Artykuł dowodzi tezy, że źródłem eksplozji semantycznej w kulturze współczesnej jest tekstualizacja tego, co technologiczne, biologiczne, innodyskursywne.</p> Ewa Szczęsna Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9749 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Taktylne doświadczanie transseksualnej cielesności https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9750 <p>Autorka artykułu, badając cielesne doświadczenia bohatera transseksualnego w trakcie procesu korekty płci, stawia tezę o możliwości intuicyjnego, uczuciowego i taktylnego zbliżenia się do jego somatycznych przeżyć. W filmowych rozpoznaniach odwołuje się do: kognitywnej teorii emocji Murraya Smitha, symultaniczności zmysłów (Juhani Pallasmaa), rozumienia kina jako namacalnego doświadczenia (Thomas Elsaesser, Malte Hagener, Vivian Sobchack). Stosuje między innymi paralelę między ciałem transbohatera a performansem, by sprowokować odbiorcę do bardziej emocjonalnego podejścia, w którym ukłucia psychosomatyczne, empatia, haptyczna wyobraźnia odgrywają kluczową rolę.</p> Anna Kujawska-Kot Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9750 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Fokalizacja taktylna w filmie https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9751 <p>Artykuł poświęcony jest reprezentacjom taktylnych doświadczeń bohaterów w filmie. Choć zagadnienie taktylności cieszy się dużą popularnością wśród współczesnych filmoznawców, to jednak nie było dotychczas przedmiotem szerokich badań z zakresu poetyki strukturalnej. Autor ujmuje zagadnienie, odwołując się do koncepcji narratologicznej Mieke Bal oraz zaproponowanej przez badaczkę kategorii fokalizacji. Badacz wyróżnia podstawowe sposoby oddawania doświadczeń taktylnych w filmie, które mogą być przedstawiane zarówno w ramach narracji zobiektywizowanej, jak i w ramach subiektywizacji. Materiałem analitycznym jest <em>Wstręt </em>Romana Polańskiego, w którym doświadczenia taktylne głównej bohaterki organizują poetykę przekazu. Autor próbuje dowieść funkcjonalności kategorii fokalizacji taktylnej, pozwalającej zogniskować się na zagadnieniach z zakresu poetyki tekstu, które były marginalizowane przez tradycyjną narratologię.</p> Robert Birkholc Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9751 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Smak a umysł, czyli specyficzne reprezentacje doświadczenia somatycznego w prozie XX wieku https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9714 <p>Analizy dotyczą pisarstwa o ambicjach mimetycznych, utworów współczesnych, powstałych w XX wieku: Ernesta Hemingwaya <em>Rzeka dwóch serc</em> (1925), Karen Blixen <em>Uczta Babette</em> (1958) i Amosa Oza <em>Poznać kobietę</em> (1989). Można zaobserwować różny stopień literackiej referencji: rodzaj symulacji smakowania posiłku w opowiadaniu Hemingwaya, stylizacji w reprezentacji smaku Oza oraz duchowej deformacji doznań somatycznych w opowiadaniu Blixen. Z analiz wynika, że wnioski pisarzy na temat kultury żywieniowej zależą nie tylko od kręgu kulturowego, ale także indywidualnych właściwości umysłu.</p> Aneta Grodecka Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9714 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Szymon Trusewicz, Poetyka przestrzeni geobiograficznej Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2021, ss. 230 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9732 <p>.</p> Arkadiusz Mastalski Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9732 Tue, 10 Jan 2023 00:00:00 +0000 Bibliografia prac Marka Karwali https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9733 <p>.</p> Martyna Mazur Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9733 Tue, 10 Jan 2023 00:00:00 +0000 Tematyka kolejnych numerów i przesyłanie tekstów https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9746 <p>.</p> . . Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9746 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Informacje redakcyjne https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9744 <p>.</p> . . Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9744 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Poetyki rozproszone https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9708 <p>.</p> Robert Birkholc, Ewa Szczęsna, Janusz Waligóra Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9708 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Spis treści https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9747 <p>.</p> . . Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9747 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Wymiary relacji ruch–bezruch w prozie Jeana-Philippe’a Toussainta na przykładzie powieściowych cykli „M.M.M.M.” (2017) i „Jean Detrez” (2019) https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9752 <p>Artykuł omawia wymiary relacji między ruchem a bezruchem w prozie współczesnego belgijskiego pisarza Jeana-Philippe’a Toussainta na podstawie tetralogii <em>M.M.M.M. </em>(2017) i dyptyku <em>Jean Detrez </em>(od 2019 roku). Do analizy zastosowano kategorię kinetyki literackiej zaproponowaną przez Edwarda Kasperskiego. W analizowanych tekstach kinetyka immanentna oparta na jedności ruchu i bezruchu występuje na poziomie formy i fabuły. Obejmuje wymiary związane z poetyką milczenia, konstrukcją literackiej fugi, wiecznym roztrząsaniem, doświadczeniem czasowości, reprezentacją przemian współczesności oraz oddaniem niewyrażalnego poprzez obraz.</p> Dorota Czerkies Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9752 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Literatura dziecięca jako forma myślenia: dotyk https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9753 <p>Celem artykułu jest poszerzenie pola poetyki o doświadczenia haptyczne podczas kontaktu z tekstem literackim w odniesieniu do literatury dziecięcej. Główne koncepcje zostały wypracowane w odniesieniu do kategorii somatopoetyki bazującej na poznaniu ucieleśnionym. Artykuł zwraca uwagę na zwrot materialny w badaniach nad literaturą dziecięcą oraz na odejście od traktowania jej jako konstruktu społecznego, przyznając w to miejsce prymarną rolę afektom i pracy wyobraźni. Główna teza artykułu opiera się na stwierdzeniu, że literatura dziecięca jest formą myślenia poprzez doznania haptyczne.</p> Magdalena Kuczaba-Flisak Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9753 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 O ważniejszych związkach poezji K.I. Gałczyńskiego ze sztukami plastycznymi https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9731 <p>.</p> Marek Karwala Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9731 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Kolegium Recenzentów https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/345-346 <p>.</p> . . Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/345-346 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000 Table of Contents https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9736 <p>.</p> - - Prawa autorskie (c) 2023 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://studiapoetica.up.krakow.pl/article/view/9736 Sun, 18 Dec 2022 00:00:00 +0000