Teatralizacja świata jako wyznacznik odmiany gatunkowej powieści (Zwariowane miasto, Wteatrwstąpienie, Biała noc miłości)

Main Article Content

Anna Sobiecka
https://orcid.org/0000-0001-5155-0393

Abstrakt

Artykuł charakteryzuje wybrane powieści XX wieku, których tematem staje się teatr oraz zasada teatralizacji powieściowego świata przedstawionego. Wybrane utwory (Zwariowane miasto Jana Wiktora, Wteatrwstąpienie (rzecz o aktorze – romans nietypowy) Jerzego Ronarda Bujańskiego oraz Biała noc miłości. Opowieść teatralna Gustawa Herlinga-Grudzińskiego) sugerują, że proces teatralizacji fikcjonalnej rzeczywistości stanowi zarówno dominantę kompozycyjną charakteryzowanych tekstów, jak również cechę immanentnie wpisaną w strukturę epickiego świata. Punktem odniesienia dla rozważań analitycznych staje się koncepcja „teatralizacji życia” Mikołaja Jewreinowa, wyrastająca z antynaturalistycznej teorii teatru przełomu XIX i XX wieku.

Article Details

Jak cytować
Sobiecka, Anna. 1. „Teatralizacja świata Jako Wyznacznik Odmiany Gatunkowej powieści (Zwariowane Miasto, Wteatrwstąpienie, Biała Noc miłości)”. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica 7 (1), 150-64. https://doi.org/10.24917/23534583.7.11.
Dział
Studia i szkice
Biogram autora

Anna Sobiecka, Akademia Pomorska w Słupsku

Dr hab., prof. Akademii Pomorskiej w Słupsku, literaturoznawca i teatrolog, autorka monografii poświęconych dramatopisarstwu Michała Bałuckiego (Michał Bałucki i teatr. Wybrane problemy i aspekty (2006); Bałucki na scenie 1867–1901, 2007) oraz monograficznych opracowań związanych z teatrem słupskim (Dzieje teatru w Słupsku 1945–2008. Zarys historyczno-dokumentacyjny, 2009; Teatr w Słupsku. Instytucja artystyczna, 2012; Teatr w Słupsku. Historie (o)powiedziane, 2017). Redaktorka tomów zbiorowych: Szekspir(y) Żurowskiego (2014) oraz Teatr w Słupsku. Przedstawienia (2014). Zainteresowania badawcze skupia wokół historii teatru oraz dramatu polskiego XIX i XX wieku, najnowszej polskiej dramaturgii, zagadnień związanych z teatrem lokalnym, a także pograniczem badań teatralnych i literaturoznawczych (np. powieść teatralna).

Bibliografia

1. Bujański Jerzy Ronard, Wteatrwstąpienie (rzecz o aktorze – romans nietypowy), Wydawnictwo Literackie, Kraków 1981.

2. Goffman Ervin, Człowiek w teatrze życia codziennego, przeł. Helena Datner-Śpiewak, Paweł Śpiewak, oprac. i słowem wstępnym poprzedził Jerzy Szacki, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1977.

3. Gombrowicz Witold, Dziennik 1953–1956, Wydawnictwo Literackie, Kraków – Wrocław 1986.

4. Herling-Grudziński Gustaw, Biała noc miłości. Opowieść teatralna, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 1999.

5. Jewreinow Mikołaj, Teatralizacja życia. Ex Cathedra, przeł. Natalia Woroszylska, „Dialog” 2008, nr 7/8, s. 187–213.

6. Jewreinow Mikołaj, W stronę filozofii teatru, przeł. Julia Holewińska, „Konteksty” 2006, nr 2, s. 172.

7. Kryński Stanisław, Artysta – świat. W kręgu międzywojennej powieści o artyście, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2003.

8. Mitzner Piotr, Hasło: Jewreinow. Patrz również: zbawienie ludzkości, „Dialog” 2008, z. 7/8, s. 118–121.

9. Niewolak-Krzywda Anna, Twórczość literacka Jana Wiktora, Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Rzeszowie, Rzeszów 1991.

10. Sielicki Franciszek, Mikołaj Jewreinow w Polsce, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, nr 194: „Slavica Wratislaviensia IV” 1974, s. 63–76.

11. Sobiecka Anna, Powieść teatralna a postawa autobiograficzna, w: Autobiografizm i okolice. Prace ofiarowane profesor Małgorzacie Czermińskiej, red. Tadeusz Sucharski, Bernadetta Żynis, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej w Słupsku, Słupsk 2011.

12. Sobiecka Anna, Strategie biografizacyjne w polskiej powieści teatralnej XX wieku, w: Tropy biograficzne. Bieg życia w narracjach literackich i kulturowych, red. Jakub Knap, Magdalena Roszczynialska, Katarzyna Wądolny-Tatar, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, Kraków 2017.

13. Sokół Lech, Herlinga-Grudzińskiego opowieść teatralna. Uwagi stojącego z boku, „Dialog” 2000, nr 6, s. 160–163.

14. Śliwowscy Wiktoria i René, Mikołaja Jewreinowa związki z Polską, „Pamiętnik Teatralny”, 1980, z. 3–4, s. 393–412.

15. Świontek Sławomir, Norwidowski teatr świata, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1983.

16. Węgrzyniak Rafał, Jewreinow w polskim teatrze, „Dialog” 2008, z. 7/8, s. 214–223.

17. Wiktor Jan, Zwariowane miasto, Wydawnictwo Polskie R. Wegnera, Poznań 1931.